1	آشنایی با آرتمیا تهیه و تدوین : امیر شعاع حسنی مرکز تحقیقات شیلاتی آرتمیای ایران Shoa_amir@yahoo.com
2	مقدمه يكي از ملزومات گسترش آبزي پروري ، تامين غذاي لاروي انواع آبزيان پرورشي است. آرتميا با توجه به ويژگيهاي منحصربفرد خود،دراين خصوص ازاهمييت خاصي برخوردار است . سيست و بيوماس آرتميا از منابع طبيعي و مصنوعي قابل استحصال و توليد مي باشد. استفاده از آرتميا از سال 1930 آغاز گرديد . با توجه به افزايش مصرف سيست آرتميا در آبزي پروري ، بهره- برداري از محيط هاي طبيعي از سال 1951 آغاز گرديد.امروزه وجود آرتميا در تمام دنيا گزارش شده است.ولي بيش از 90 درصد سيست مورد نياز صنعت آبزي پروري از درياچه بزرگ نمك آمريكا تامين مي گردد.و جود اختلاف بين سويه های مختلف از منظر كيفي و كمي و تا ثير آن برراند مان توليد آبزيان ، اهميت شناخت كافي از آرتميا و فراورده هاي آنرا براي كارشناسان شيلاتي مسلم مي نماييد.امروزه روشهاي مختلفي براي ارتقاي كيفي ناپليوس هاي آرتميا وجود دارد كه با اين شيوه مي توان آرتميا را غني نمود.
3	ريخت شناسي و چرخه زندگي آرتميا آرتميای بالغ در شرايط سخت توليد سيست در حالت خواب (د ياپوز)مي نمايد كه تا زمانيكه خشك نگهداشته شوند، مراحل رشد و تكامل جنيني را طي نمي نمايد. به محض غوطه ورشدن در آب دريا، فرم پياله مانند( اسلايد3) سيستها تبديل به كره كامل مي شود(اسلايد4).پس از شروع متابوليسم و بعد از گذشت 20 ساعت پوسته خارجي شكسته مي شود(اسلايد 5).نموجنين پس از خروج از پوسته كامل شده و پس از مدت كوتاهي ناپليوس با شناي آزاد توليد مي شود(اسلايد 6،7)،اولين مرحله لاروي ، اينستار I ، با طول 400-500 ميكرومتر مي باشد(اسلايد 8)،
4	سیست عمل آوری شده
5	سیست هیدارته
6	سیست درحال هچ
7	حالت چتری (آمبرلا)
8	ناپلیوس آرتمیا
9	ناپلیوس آرتمیا
10	متاناپلیوس
11	متاناپلیوس
12
13	متاناپلیوس
14
15	مرحله جوانی
16	آنتن های هوایی درحال تشکیل
17	آرتمیای نر
18	آرتمیای ماده
19	تراکوپودها
20	آرتمیای نر
21	پنیس (دستگاه تناسلی )آرتمیای نر
22	مولودآرتمیا
23	کیسه رحمی درآرتمیای ماده
24	سیست درحال تشکیل درکیسه رحمی
25	جفتگیری
26	رها سازی ناپلیوس توسط ماده (زنده زایی)
27	کیسه رحمی پرازسیست
28	پراكنش آرتميا جمعيتهاي آرتميا را مي توان تقريباً در 500 در ياچه طبيعي و مصنوعي آب شور ، در مناطق استوايي، نيمه استوايي، در امتداد خط ساحلي يا در آبهاي داخلي يافت(اسلايد 29).پراكنش آرتميا در جهان به صورت پيوسته نيست ،چون آرتميا قادر نيست در آبهاي شوري كه شكارچيان درآن زندگي مي كنند،زيست نماييد. ويژگي فيزيولوژيكي آرتميا بصورت يك دفاع اكولوژيكي نقش ايفاء مي كند كه بعضي از اين امتيازات بشرح ذيل است: - نظام اسمزي بسيار كارآمد - توانايي تحمل اكسيژن بسيار كم در شوريهاي بالا - توان توليد سيست غير فعال در شرايط سخت
29	پراکنش جهانی آرتمیا
30	پراكنش آرتميا
31	طبقه بندي آرتميا سخت پوستي است فيلتر كننده غير انتخابي ، كه در آبهاي بسيار شور زندگي مي كند . واز ذرات كمتر از 50 ميكرون تغذيه مي كنند.اولين بار در سال 1958 لينه در آبگير شور لمينگتون انگلستان آنرا شناسايي و بنامL. Artemia salina نامگذاري نمود.در ادامه تحقيقات دانشمندان گونه هاي مختلفي از آرتميا را شناسايي و ثبت نمودند كه مي توان به آرتميا اروميانا،آرتميا پارتنوجنتيكا، آرتميا سينيكا، آرتميا پرسيميليس، آرتميا فرانسيسكانا، آرتميا مونيكا، آرتميا تونيسيانا، آرتميا قزاقستان اشاره نمود.
32	ويژگيهاي مختص به سويه محيطهاي مختلف بر پاره اي از ويژگي های آرتميا تاثير گذار مي باشند . ويژگي فنوتيپي نظير ارزش غذايي از آن جمله اند،كه از فصلي به فصلي و سالي به سالي متفاوت مي باشد. خصوصياتي نظير قطر سيست، سرعت رشد، مقاومت در مقابل دماي بالا ، خصوصيات مشخصه سويه ها هستند و تقريباً ثابت مي باشند. بهر حال شناخت ويژگي هاي ژنوتيپي و فنوتيپي سيستها مي تواند كارايي فعاليت توليد در مراكز تكثير ميگو و ماهي را افزايش دهد.بهر حال يك ارگانيسم غذايي از دو منظر قابل ارزيابي است. الف – از منظر پرورش دهنده ب - از منظر لارو ميگو وماهي
33	ادامه ويژگيها از منظر پرورش دهنده: بطور كلي پرورش دهنده معيار هاي ذيل را براي انتخاب غذا مدنظر قرار مي دهد: باساني قابل دسترس باشد دسترسي آسان به غذا براي يك توليد با ثبات ضروري مي باشد،استفاده از غذا هاي طبيعي (جمع آوري شده) در يك واحد توليدي تجاري قابل اعتماد نبوده وبا خطر زيادي همراه است.راهكار عملي براي چنين واحد هاي ،توليد انبوه انواع غذا ها نظير فيتو پلانكتونها (كيتو سروس ، اسكلتونما، كلرولا)، آرتميا و روتيفر(در بعضي مواقع) در محيط كنترل شده مي باشد.
34	ادامه اقتصادي بودن غذا: دومين معيار براي انتخاب غذاي لاروي توسط پرورش دهنده ، مقرون به صرفه بودن غذا است. بعنوان مثال اثرات قيمت غذاي بر قيمت تمام شده لارو ميگو ،زمانيكه مي خواهيم قيمت پست لارو كاهش يابد ، ضروري است كه كليه هزينه هاي توليد از جمله غذا كنترل شود .دراين مورد توصيه هاي ذيل ارايه مي شود:
35	ادامه كاهش هزينه هاي توليد جلبك با انتخاب سويه سريع ارشد به روز نمودن دستور العمل توليد جلبك استفاده از غذاي كنسانتره ارزان قيمت (مقرون به صرفه ) بجاي فيتو پلانكتون براي كاهش مصرف آن در موارد مشابه براي كاهش هزينه هاي مربوط به مصرف آرتميا راهكار هاي ذيل ارايه مي گردد: سيست هاي با تفريخ موثره بالا انتخاب كنيد دستور العمل هاي ضدعفوني و تفريخ ،برداشت و ذخيره و استفاده در لارو ميگو را به روز نمايد. از سيستهاي با كيفيت غذايي بالا و گرانقيمت را براي دوره كوتاه استفاده گردد و بيشتر از سيست هاي ارزان قيمت با ارزش غذايي كمتر (غني شده) استفاده شود غذاي كنسانتره ارزان قيمت تر بجاي آرتميا استفاده گردد.
36	ادامه سهولت توليد: معيار بعدي براي انتخاب غذاي لاروي توسط پرورش دهنده، سهولت توليد غذاي مورد نياز در مراكز تكثير ميگو است. جلبك يكي از اين غذا ها است كه توليد آن ساده نمي باشد و نياز به محيط كشت ، آب درمان شده بوسيله ريز فيلتر ها و اشعه ماوراء بنفش دارد.پرورش جلبك از كشت در لوله هاي آزمايش Dغاز مي گردد و در چند مرحله، در نهايت به پرورش در تانك ها(داخل سا لن يا خارج سالن) مي رسد. غذاي ديگري كه مي بايست در مركز تكثير توليد شود ،آرتميا است كه توليد آن نسبت به جلبك ساده تر مي باشد.بطوريكه ناپليوس مورد نياز از تفريخ سيست ها خشك بدست مي آيد. ناپليوس ها در شرايط مطلوب از نظر اكسيژن،حرارت ، پي اچ ، شوري،تراكم سيست و نور پس از 24 انكوباسيون از سيست هاي خشك توليد مي شوند(Sorgeloos et al ,1986)اين فاكتورها بر تفريخ موفق و قيمت توليد تاثير مي گذارند
37	ادامه مي بايست سيستي با تفريخ موثره بالا انتخاب شود چون بطور قابل ملاحظه اي بر قيمت تمام شده لارو تاثير گذار است ، وجود اختلاف بين سيست هاي مختلف به اثبات رسيده است.( Sorgeloos et al ,1986). يكي ديگر از غذاهاي كه در مراكز تكثير توليد مي شود روتيفر مي باشد. پرورش روتيفر نسبتاً ساده مي باشداگرچه توليد روتيفر اغلب با اشكالاتي همراه بوده ، برداشت آن نيز با مشكلاتي زيادي انجام ميشود.(Fukusho,1989).براي نماتودها نيز مراحل مشابه اي تعريف نموده اند(Fontaine et al,1982) انعطاف پذيري غذا،آخرين معياري است كه پرورش دهنده براي انتخاب غذا در نظر مي گيرد.ارگانيسم غذايي مي بايست تغييرات شوري و حرارت و جابجايي را تحمل كند .اين معيار بوسيله جلبك و آرتميا كه مي توانند فشار هاي محيطي و جابجايي ها را تحمل كنند ، تامين مي گردد. غذاهاي زنده ايكه در مراحل مختلف لاروي ميگو تغذيه مي شوند، مي تواند جلبك با اندازه بسيار كوچك تا آرتميا با اندازه خيلي بزرگ باشد.احتمال استفاده از اندازه ها ي مختلف يك منبع غذايي به قابليت انعطاف غذا كمك مي كند.در اين خصوص آرتميا مي تواند در اندازه هاي مختلف مورد استفاده قرار گيرد. كوچكترين شكل آرتميا بصورت سيست كپسول زدايي شده با قطر 200 ميكرون مي باشد،كه براي ZoeaII-ZoeaIIIميگو بسيار مناسب است.(Wilkenfeld etal 1984) .
38	ادامه بهرحال از نظر نرخ ته نشيني بالای سيست هاي كپسول- زدايي شده ، استفاده از آن را در واحد هاي تجاري محدود نموده است.اندازه ناپليوس آرتميا بين 420-520 ميكرون است كه براي مايسيس تا پست لارو مورد قبول است. پست لارو حتي آرتميای بزرگتر مثل متا ناپليوس و آرتمياي جوان را نيز مي پذيرد.آرتمياي بالغ بطور موفقیت آميزي در تغذيه مولدين مورد استفاده قرار گرفت.(. Flores Tom,1987.,Salgado, 1988,Browdy etal, 1986) . آرتميا ممكن است در سيستم بسته پرورش يابد، يا از محيط هاي طبيعي جمع آوري شود
39	نياز هاي لارو نياز هاي لارو: يكسري نياز ها مي بايست براي لارو فراهم گردد .نياز هاي فيزيكي و تغذيه از آن جمله اند. نياز هاي فيزيكي عبارتند از: - تميزبودن و خالص بودن - قابل دسترس بودن - قابل پذيرش بودن نيازهاي تغذيه اي عبارتند از: 1- قابليت هضم و جذب 2- نياز هاي انرژي 3- نيازمنديهاي مغذي
40	نیازهای لارو يك غذاي زنده مي بايست تعدادي از نيازمنديهاي لارو آبزيان را برآورده كند. نياز هاي فيزيكي همانند نيازهاي تغذيه اي مهم می باشند. خلوص غذا يك ضرورت است . بطوريكه آلودگي از طريق غذاي زنده مي تواند به تانكهاي پرورش انتقال يابد.آلودگي سيست به باكتري و قارچ بوسيله ضدعفوني مي تواند از بين برود (توضيحات بعدي را ببينيد).البته اين ضدعفوني، آلودگي لايه حبابي را ازبين نمي برد كه بدین دلیل مي بايست از روش كپسول زدايي استفاده شود. نيازهاي فيزيكي: بعد از تفريخ و قبل از تغذيه ، ناپليوس ها مي بايست با آب شيرين شسته شوند،ترجيحاً بهمراه توري براي جلوگيري از صدمات فيزيكي .
41	ادامه دومين شرط فيزيكي براي غذاي لاروي مناسب،دسترسي مداوم آن براي تغذيه است . برخلاف غذاي مصنوعي ، غذاي زنده بدليل شناي آزادشان ، دردسترس لارو قرار دارند. نيازهاي تغذيه اي: هر چند يك طعمه در صورت تامين نياز هاي فيزيكي ، زمانيكه نياز تغذيه اي را تامين كند،مي تواند به رشد و بقاء خوب لارو كمك كند.
42	نياز هاي تغذيه اي بهر حال يك ارگانيسم غذايي مي بايست براي يك شكار چي قابل جذب و هضم باشد كه عواملي نظير شكل و اندازه در جذب طعمه تاثير گذار مي باشد.براي استفاده لارو از تركيبات مغذي غذاي زنده غذاي خورده شده مي بايست هضم شود. غذاي زنده برخلاف غذاي مصنوعي ، داراي آنزيم پروتيوليتك بوده كه به هضم كمك مي كند. با بزرگ شدن طعمه ، مقدار انرژي زياد تر مي شود ولي توصيه مي شود با توجه به مراحل لارو شكارچي از اندازه هاي مناسب طعمه غذاي زنده استفاده شود .ارزش غذايي آرتميا مي تواند با توجه به سويه يا گونه ، مكان صيد ، فصل صيد و حتي دريك مكان در فصول مختلف متفاوت باشد.
43	نيازهاي تغذيه اي براساس پروفايل اسيد هاي چرب و ميزان وجود اسيد هاي چرب با زنجيره بلند آرتميا به دو دسته آرتمياي تيپ آب شيرين با مقدار كم اسيد هاي چرب با زنجيره بلند ، و تيپ آرتمياي آب شور با مقدار زياد تر اسيد هاي چرب با زنجيره بلند ، كه نوع اول براي ماهيان آب شيرين و نوع دوم براي ماهيان آب شور مناسب مي باشد.
44	ويژگيهاي هر سويه اندازه و محتوي انرژي: بسياري از سويه ها را مي توان از روي ويژگي هاي بيومتريك آنها مشخص نمود ، با توجه به تاثير عوامل محيطي بر قطر سيست ، اندازه سيست در يك سويه همواره يكسان است.(جدول اسلايد 44)ساير پارامتر هاي بيومتريك مانند اندازه (حجم) ،سيست، وزن خشك و غيره ارتباط زيادي به قطر سيست دارد.
45	كيفيت تفريخ رفتار هاي تخمه گشايي (تفريخ)سيست، در شرايط متفاوت تاثير زيادي بر درصد تفريخ، سرعت و كارايي تفريخ دارد.ولي هيچكدام از اين پارامتر ها مشخصه سويه خاصي نيست ،چون متاثر از پهنه وسيعي از فاكتورهاي مثل استحصال وغيره هستند. البته در آبزي پروري بسيار مهم مي باشد. سرعت رشد ناپليوس: رشد آرتميا هاي مناطق مختلف جغرافيايي ، متفاوت مي باشد . انتخاب يك سويه با استعداد رشد بالا ،تاثير مثبتي بر توليد خواهد داشت.
46	ادامه قدرت تحمل دما و شوري: دو عامل مهم واصلي در رشد آرتميا دما و شوري است،دامنه دمايي مناسب براي رشد آرتميا 20-30 درجه سانتي گراد و دماي مطلوب 25-28 درجه سانتي گراد مي باشد. در اين شرايط حداقل مرگ و مير در جمعيت آرتميا مشاهده مي شود.شوري مناسب براي آرتميا ، شوري است كه هيچ شكارچي در آن زيست نكند.بقاي سويه آرتمياي فرانسيسكاناي درياچه بزرگ نمك بيشتر از ديگر سويه ها است.
47	ادامه عوامل ديگري نظير طول مدت زندگي و ظرفيت توليد مثل از فاكتور هاي مهم مي باشد كه مي بايست مدنظر قرار گيرد. ارزش غذايي نيز ديگر پارامتر مورد توجه در آرتميا مي باشد، بطوريكه اختلاف در تركيب بيوشيميايي سويه -هاي مختلف موجب ایجاد راندمان توليد متفاوت در مراكز تكثير ماهي و ميگو شده است.
48	ريخت شناسي سيست پوسته سيست از سه لايه بشرح ذيل تشكيل شده است: - لايه حبابچه اي(Alveolar layer): لايه سخت شامل ليپو پروتيين هاي حاوي كتيين و هماتين. - غشاي كوتيكول خارجي: اين لايه جنين را در مقابل نفوذ مولكول هاي بزرگتر از مولكول دي اكسيد كربن محافظت مي نمايد - كوتيكول جنيني: يك لايه شفاف و بسيار كشسان كه به وسيله غشاء كوتيكولي داخلي از جنين جدا مي شود ودر تفريخ به غشاء تخمه گشايي بدل مي شود.(اسلايد 50)
49
50	فرايند تخم گشايي تحولات آرتميا در طي انكوباسيون در محيط تفريخ تا خروج ناپليوس بشرح ذيل مي باشد:
51	تاثير عوامل محيطي روي متابوليسم سيست عوامل موثر بر متابوليسم سيست عبارتند از: - دما: سيست خشك(2-5 درصد) در مقابل دما فوق العاده مقاوم است ولي سيست هاي آبگيري شده توان تحمل محدود تري دارند ودر كمتر از 18– درجه سانتي گراد و بالاتر از 40+ درجه سانتي گراد جنين مي ميرند. PH -: محدوده مناسب بين5/8-8 است،لذا افزودن 2 گرم در ليتر NaHco3 موجب بهبود وضعيت تفريخ مي گردد. - اكسيژن : 5 قسمت در ميليون(ppm )،ميزان مناسب براي حداكثر ميزان تفريخ است. - شوري :بهترين شوري براي تفريخ 30-33 قسمت در هزار(ppt) است و درشوريهاي بالاتر، جنين انرژي بيشتري را صرف مي كند.
52	ادامه بالاترين حد تحمل شوري براي سويه هاي مختلف متفاوت بوده ولي معمولاً در محدوده 90 گرم درليتر است. شوري بهينه از اختصاصات هر سويه است ولي بين 15-70 گرم درليتر است. - نور : سيست پس از آبگيري، در شرايط هوازي به حداقل نور نياز دارد بهر حال با توجه به ويژگيهاي سيستهاي هيدراته ،توصيه هاي قابل ارايه ،عبارتند از: برداشت به موقع، تميز كردن، خشك كردن، چگونگي نگهداري سيست خام…y درهر حال توصيه مي شود سيست هاي خشك نيز در دماي پايين (كمتر از 10 درجه سانتي گراد) نگهداري شود.
53	توليد مثل آرتميا با توجه به شرايط محيطي ،به دو شيوه مي تواند توليدمثل نماييد. آرتميا در شرايط سخت (اكسيژن پایین،حرارت بالاويا پايين ،شوري بالا و...) به روش سيست گذاري تولید مثل مینماييد.درحاليكه در شرايط مناسب (حرارت مطلوب ،شوري مناسب، غذا) به شيوه زنده زايي توليد مثل مي نماييد. در محيطهاي طبيعي و استخر هاي توليد نمك، آرتميا در شرايط سخت ، توليد سيست در حالت خواب (دياپوز) مي نماييد .اين سيستها ،پس از تجمع ، بوسيله باد دريك مكان جمع شده ودر نهايت با توري جمع آوري مي شود.
54	روشهاي رفع دياپوز روشهاي متعددي براي رفع دياپوز وجود دارد كه مهمترين آنها عبارتند از: نگهداري در شرايط سرد: تقليدي از دوره زمستان گذراني سيستها است كه براي سيستهاي درياچه هاي درون قاره اي مناسب است. استفاده از پراكسيد هيدروژن:دراغلب موارد پيش بيني ميزان حساسيت سويه يا گونه به اين ماده متفاوت است استفاده از آبگيري و آبدهي مكرر كپسول زدايي
55	روشهاي ضدعفوني يكي ازمشكلات اصلي درآغاز پرورش لاروماهيان دريايي و ميگو،استعداد لارو در ابتلاء به عفونتهاي ميكروبي است. گونه هاي ویبريو اصلي ترين تشكيل دهنده فلورباكتريايي در محلولهاي تفريخ است. اين باكتري قادربه ايجاد بيماري در آبزيان است. در قشر سيست انواع باكتري و قارچها و مواد آلي وجود دارد كه مي بايست با شيوه هایي از بين بروند كه عبارتند از: - ضد عفوني با هيپو كلريت سديم - ضذعفوني با كلر
56	مزاياي سيست كپسول زدايي شده: پوسته هاي سيست به تانك پرورشي وارد نمي شوند ناپليوس هايي كه از سيست پوسته زدايي شده حاصل مي شوند، محتوي انرژي و وزن فردي بالاتري نسبت به ناپلي اينستارIمعمولي دارند. سبب ضد عفوني مي شود سيست پوسته زدايي شده بصورت مستقيم ميتواند استفاده شود. احتياج به نور كمتري دارد اندازه كوچكتري دارد محتوي انرژي حدود 30-40 درصد بيشتر از ناپليوس مرحله يك است
57	تعاريف درصد تفريخ: تعداد ناپليوسهاي حاصل از 100 عدد سيست سالم را درصد تفريخ گويند. تفريخ موثره:تعداد ناپليوس هاي كه از يك گرم سيست خشك حاصل مي شود. نرخ تفريخ: اين معيار به طول زمان تفريخ مربوط مي باشد واز آغاز آبگيري تا خروج ناپليوس مربوط است كه داراي چند مرحله T0,T10,T90 است. همزماني تفريخ: مدت زمانیست كه درآن بيشترين ناپليوسها از تفريخ بدست مي آيد. خروجي تفريخ: وزن خشك بيوماسي كه از يك گرم سيست خشك در طي انكوباسيون بدست مي آيد.
58	واحد عملي تعيين درصد تفريخ: صفحه كاري 2-7 صفحه،81 (اسلايد59،60،61،63) شيوه هاي كپسول زدايي سيست آرتميا : كپسول زدايي با مواد مختلفي قابل انجام است كه عبارتند از : -استفاده از هيپو كلريت سديم(صفحه كاري 4- 2) (اسلايد64،65) - استفاده از كلر(در كلاس ارايه مي شود) - تعيين رطوبت(صفحه كاري6-2)
59	نحوه برداشت پس از تفريخ و قبل از ارايه ناپليوس ها به لارو ماهي وميگو ، ضروري است ناپليوسها از كليه مواد اضافه جدا و تمييز گردد، به همين منظور هوادهي قطع (5-10 دقيقه) و بشرح اسلايد هاي(62،64)نسبت به جمع آوري آنها اقدام مي شود.ناپليوسهاي برداشت شده را بلافاصله مي توان استفاده نمود ويا اينكه در حرارت پايين براي مدت بيش از 24 ساعت نگهداري نمود(اسلايد67)
60	غني سازي آرتميا بطور كلي غني سازي به دو منظور ذيل انجام مي گردد: الف- غني سازي تغذيه اي ب - غني سازي به منظور كنترل بيماريها الف: نقش اسيد هاي چرب ضروري ، نظير ايكوزا پنتانوييك اسيد و دوكوزا هگزانوييك اسيد در آرتميا از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد.بيشتر گونه هاي دريايي،امكان سنتز اسيد هاي چرب ضروري از اسيد هاي غير اشباع با زنجيره كوتاه را ندارند.لذا ضروري است درصورت كمبود اين مواد در آرتميا با استفاده از تكنيك غني سازي اين مواد را در آرتميا تزريق نماييم .البته براساس مطالعات انجام شده سيست آرتميا نياز آبزيان را به ويتامينها برآورده ميكند. غني سازي دامنه كاربري وسيعي درمراكز تكثير ماهي و ميگو دارد
61	ادامه محققان انگليسي ،ژاپني،فرانسوي وبلژيكي روشهاي غني سازي متعددي را با استفاده از جلبك هاي تك سلولي، مخمر ها و غيره طراحي نمودند. امروزه محصولات غني ساز زيادي بصورت تجاري توسط شركت هاي مختلف ساخته مي شوند. تكنيك بريتانيايي: اين تكنيك را فوستر وويكنس ابداع كردند،كه درآن از جلبك ايزوكراسيس براي غني سازي ناپليوسهاي آرتميا استفاده مي شود.تراكم 10هزار ناپليوس درليتر و مدت غني سازي 24 ساعت خواهد بود. تكنيك ژاپني: اين تكنيك را واتانابه و همكارانش ابداع كردند ،كه در روش مستقيم از جلبك(همانند روش قبلي)استفاده مي شود. در همين روش از مخمر نيز استفاده مي شود. در روش غير مستقيم از روغنهاي امولسينه ماهي و مخلوطي از حاوي اسيدهاي چرب با زنجيره بلند استفاده مي شود.
62	ادامه تكنيك فرانسوي:اين توسط روبين ابداع شد، در اين روش غني سازي با استفاده از تركيبي از پودراسپيرولينا،مخمر،اسيدهاي آمينه، ويتامينها،كلسترول و روغن ماهي در دوره 48 ساعته انجام مي شود. تكنيك بلژيكي: اين تكنيك شامل تغذيه مقدماتي بوسيله ذرات ريز حاوي اسيدهاي چرب ضروري است.
63	سيست خشك
64	واحد تفريخ در مركز تكثير
65	نحوه برداشت
66	مقايسه ناپليوس و بيوماس آرتميا
67	تغليظ كننده آرتميا
68	كپسول زدايي سيست
69	شستشو سيست كپسول زدايي شده
70	نگهداري سرد آرتميا
71	افزودن محلول غني ساز
72	نماي ميكروسكوپي آرتمياي غني شده
73	توليد وپرورش آرتميا با توجه به نياز صنعت آبزي پروري به سيست آرتميا ، بسياري از كشورهاي پيشرو در امر آبزي پروري مجبور به واردات از كشور آمريكا شدند . نوسانات قيمت سيست در بازار جهاني و وابستگي شديد به سيست موجب گرديد فرايند توليد در مزارع توليد نمك ، آبگير هاي دست ساز و غيره طراحي وانجام گردد. بسياري از كشورهاي آسياي جنوب شرقي در اين خصوص پيشگام هستند.بطوركلي مديريت برداشت، توليد و فراوري سيست وبيوماس آرتميا بستگي به نوع منبع ،ميزان توليد و حجم عمليات دارد . بطوركلي توليد وبرداشت سيست از چندين منبع بشرح ذيل انجام مي گيرد:
74	ادامه 1- درياچه هاي طبيعي: نظير بزرگ نمك،مونو واروميه 2- مزارع توليد نمك دايمي: نظير پتروشيمي بندر امام 3- واحد هاي فصلي: واحد هاي كه در فصل خشك در اكثر كشورهاي آسياي جنوب شرقي وجود دارند 4- پرورش متراكم آرتميا در استخر هاي ميگو ويا منفرد بديهي است، توليد آرتميا دراستخرهاي ماهي وميگو و مزارع دايمي توليد نمك ، اقتصادي خواهند بود.
75	سايت يابي در انتخاب محل براي طراحي و ساخت مزارع واستخرهاي پرورش آرتميا موارد ذيل را مي بايست مدنظر قرارداد: - شرايط اقليمي(آب وهوا) - توپوگرافي - شرايط خاك طراحي سايت و ساخت مزارع مي بايست با توجه به جميع جهات و با درنظر گرفتن ساير پارامترهاي زيست محيطي صورت پذيرد.
76	اصلاح استخر ها با توجه به اينكه حوضچه دايمي توليد نمك وواحد هاي فصلي با عمق كم ،ديواره هاي نامناسب وبدون سيستم پالايش ساخته مي شوند لذا ضروري است براي بهبود كيفيت توليد دراين واحد ها اصلاحات ذيل انجام گردد: -عميق كردن استخر ها - ساخت ديواره ها - فيلتراسيون آب
77	آماده سازي استخر ها آماده سازي استخر ها دردو بخش قبل از آبگيري و بعد از آبگيري قرار مي گيرند: الف- قبل از آبگيري: - آهك پاشي - كود پايه ب- آبگيري - پالايش آب ورودي: هرچند درمزارع دايمي توليد نمك و استخر هاي توليدي كوچك امكان براي كاهش ويا حذف شكارچيان در اين واحد ها بخصوص واحد هاي كوچك با تدابير ذيل امكان پذير خواهد بود:
78	ادامه - استخر هاي دست ساز : پالايش دراستخر هاي پرورش آرتميا مي بايست با دقت كامل و با توري 50- 100 ميكرون انجام گردد. ج- بعداز آبگيري: ضروري است قبل از ذخيره سازي استخر ها با ناپليوس آرتميا عمليات ذيل را انجام دهيم: - بارورسازي: بارورسازي با دو نوع كود آلي و شيميايي انجام مي شود، كود هاي معمول عبارتند از: كود حيواني(گوسفندي)، كود ازته وفسفره
79	ادامه توصيه هاي ذيل براي كود دهي ارايه مي شود: - حل كردن كود - عدم كوددهي در روزهاي ابري - كوددهي دراستخرهاي كوددهي (سبز) انجام شود - از ارايه كود شيميايي در استخر هاي پرورش پرهيز گردد -از ارايه كود هاي فسفره در استخر هاي كم عمق تا جاييكه ممكن است پرهيز گردد.
80	معايب و مزاياي كود حيواني مزايا: - علاوه بر فسفر وازت داراي مواد معدني است - افزايش ميكرو فلورا - وجود مواد ‎آلي محلول درآب در پيكره كود آلي - استفاده ازيك ماده زايد معايب: - ايجاد مشكل رشد جلبك هاي كفزي - واكنش آرام كود هاي آلي - موجب رشد باكتريايي مي شوند - خطر آلودگي را ميكروبي را افزايش مي دهد
81	ادامه - هزينه بالا،حجم بالا، - دراستخرهاي ميگو، امكان جمع آوري تمامي موادآلي وجود ندارد ذخيره سازي: بهرحال ذخيره سازي در هر محيطي ،بخصوص در محيط هاي كه معرفي آرتميا منجر به جمعيت هاي پايدار دايمي مي شود ،با دقت و حساسيت زيادي انجام شود .بهرحال براي انتخاب يك سويه مناسب ملاحظات ذيل مي بايست در نظر گرفته شود: - خصوصيات توليد مثلي- تحمل در مقابل دما وشوري- توليد سيست ريز- درصورت وجود گونه بومي مي بايست نمونه كافي از آن در بانگ ژني ذخيره گردد.
82	ذخيره سازي ذخيره سازي با ناپليوس مرحله اول انجام مي شود ذخيره سازي با مراحل بالاتر آرتميا ،درصد بازماندگي را به مقدار زيادي كاهش مي دهد تراكم ذخيره سازي نيز با ميزان مواد غذايي و دماي موجود در استخر هاي پرورشي معين مي گردد در ضمن توصيه هاي زيربراي ذخيره سازي منابع مختلف ارايه مي گردد : - در استخر هاي تبخير نمك بزرگ ، تراكم ذخيره سازي بين 5-10 ناپليوس در ليتر توصيه مي شود. - استخر هاي كوچك : تراكم اوليه ذخيره سازي در استخر هاي با شفافيت بين 15-25 سانتي متر ،100 ناپليوس در ليتر خواهد بود.
83	پايش و مديريت سيستم هاي پرورشي باتوجه به هدف ،برنامه نمونه برداري تنظيم مي گردددر هر حال پارامتر هاي زنده نظير آرتميا و جلبك و عوامل غير زنده نظير دما، شوري، كدورت و پي اچ در نمونه برداري مي تواند مورد ارزيابي قرار گيرد.نمونه برداري با روشهاي استاندارد انجام مي شود . در نمونه هاي آرتميا علاوه بر تركيب جمعيت آرتميا ،ملاحظات ذيل را مدنظر قرار دهيم: - وضعيت روده ها -وضعيت مدفوع - وضعيت شنا -رنگ آرتميا
84	مفاهيم Lab-lab : از تركيب فيتو پلانكتونهاي رشته اي و دياتومه ها حاصل مي شود و يك آفت در استخر هاي پرورش است. Raking: در صورت عمق كم مي بايست هرروز بوسيله شن كش جلبك هاي رشته اي كفزي را از استخر ها بيرون كشيد.
85	ذخيره دار نمودن استخر
86	نماي از صيد در درياچه اروميه
87	تجمع سيست در ساحل
88	نمايي از مزرعه پرورش آرتميا در مكزيك
89	مناطق مونسون كه آرتميا طبيعي نيست
90	استخر هاي كوچك در آسياي جنوب شرقي
91	برداشت توده زنده آرتميا در استخر ها براي برداشت بيوماس آرتميا از ساچوك با اندازه چشمه 150 ميكرون استفاده مي شود. تورها مي بايست تا حدي كه ممكن است بزرگ باشد. براي برداشت انتخابي بالغ ها و جوان ها از تور با اندازه چشمه 1-2 ميلي متر استفاده مي شود بهتر است انتهاي تور، 100 ميكرون باشد. در هر ساعت تورها را تخليه كنيد
92	فراوري بيوماس الف – استفاده سريع بين 1-3 ساعت - توده زنده را مي توان بطور موقت در تورهاي موقت مستقر در استخرنگهداري كرد - هوادهي را در محيط برقرار كنيد - توده را شسته وبه تانك ها همراه با هوادهي انتقال دهيد - براي فعاليت از يخ استفاده كنيد ب- استفاده در فاصله 12 ساعت - همانند بخش الف است - البته براي حمل ونقل مي توان از كيسه پلاستيكي 9 ليتري استفاده شود - كيسه با 2-3 ليتر آب دريا پر شود - به ازاي هر ليتر، 100 گرم وزن تر توده زنده آرتميا اضافه كنيد
93	ادامه - قسمت خالي كيسه را با اكسيژن پر نماييد. البته بيوماس آرتميا را مي توان بصورت هاي ذيل فراوري و نگهداري نمود : - بصورت منجمد - انسايل - پودر خشك
94	جمع آوري بيوماس
95	برداشت و فرآوري سيست سيست رها شده در آب پس از تجمع با استفاده ساچوك از سطح آب برداشت مي شود.سيست هاي تازه رها شده معمولاً در حالت خواب هستند. لذا سيست- هاي برداشت شده داراي درصد تفريخ بسيار پايين هستند. سيستها بلافاصله پس از برداشت طبق مراحل ذيل فراوري و خشك ميشود: مرحله فرآوري درآب شور: سيستها براي جدا سازي از اجرام بزرگتروسنگين تر در آب شور اشباع وارد مي شود. دراين هنگام هوادهي مناسب برقرار خواهد بود. مرحله جدا سازي از نظر اندازه در آب شور: براي جدا سازي سيست از اجرام بزرگتر معمولاً از جداكنند ه صنعتي ويا توريهاي چند لايه استفاده مي شود
96	ادامه نگهداري ماده خام (Row material): دلايل نگهداري به اين شكل بشرح ذيل است: - نگهداري موقت قبل از عمل آوري در آب شور - نگهداري موقت پيش از عمل آوري در آب شيرين - نگهداري بين روشهاي نگهداري بصورت خام و روشهاي رفع حالت خواب - نگهداري سيست هاي عمل آوري نشده به عنوان يك محصول نيمه خشك - درضمن براي نگهداري موقت براي چند روز تا يك ماه از روشهاي مختلفي استفاده مي كنند كه عبارتند از:
97	ادامه نگهداري در آب نمك با شوري پايين (مانند آب استخر): نگهداري در آب نمك اشباع نگهداري در سرما استفاده به عنوان محصول نيمه خشك فرآوري در آب شيرين: در طي فراوري در آب شيرين ، سيست ها از نظر چگالي، تمييز تر شده و آماده خشك شدن مي شود. درواقع در آب شيرين علاوه بر پوسته ،نمك اضافي نيز از سيستها زدود مي شوند. ضد عفوني: همزمان با شستشو در آب شيرين ، مي توان با استفاده از هيپو كلريت سديم با دوز 200 قسمت درميليون سيست را ضد عفوني نمود.
98	مرحله خشك كردن پس از شستشو با آب شيرين ،و حذف آب اضافي سيستها آماده براي خشك شدن مي شوند ،براساس شيوه خشك نمودن ، موارد ذيل مي بايست مورد توجه قرار گيرد: ميزان رطوبت نهايي مدت زمان بهينه خشك كردن دماي خشك كردن خشك كردن يكنواخت خشك كردن لايه اي در هواي آزاد خشك كردن به شيوه چرخشي خشك كردن در فضاي سيال
99	بسته بندي پس از خشك نمودن ، سيست ها مي بايست به كانتينرهاي ضد آب يا كيسه هاي پلي اتيلني منتقل كرد تا از آبدهي سيست هاي بسيار آبدوست ممانعت به عمل آيد.بهرحال سيستها در خلاء و با تزريق گاز نيتروژن در قوطي بسته بندي مي شود.پس از بسته بندي درزير 10 درجه سانتي گراد ود ور از نور نگهداري مي شود.
100	جمع آوري در پشت بامبو(تايلند)
101	جمع آوري سيست آرتميا
102	جمع آوري سيست در ساحل
103	شستشوي سيست
104	خشك كردن لايه اي
105	خشك كن با هواي سيال
106	سيست كپسول زدايي شده خشك
107	تركيب جلبك و تاثير آن در كيفيت سيست
108	پرورش در تانك تا همين اواخر، با توجه به گراني بيوماس و عدم دسترسي مناسب به آن ،استفاده از بيوماس آرتميا بسيار محدود بود ليكن با توجه پيشرفتهاي انجام شده در پرورش متراكم در مزارع و فوق متراكم در تانك ها استفاده از آن توسعه يافته است. بهرحال مزاياي پرورش بشرح ذيل است: - دسترسي مداوم در طول سال - امكان برداشت آرتميا در مراحل مشخص - كيفيت قابل كنترل شرايط زيستي وغير زيستي موثر كه مي بايست مورد ملاحظه قرار گيرد عبارتند از: 1-شرايط فيزيكو شيميايي 2-موارد تغذيه اي 3- طراحي
109	روشهاي پرورش با توجه به اهداف و امكانات روشهاي مختلفي براي پرورش فوق متراكم مي توان طراحي نمود: الف- سيستم جرياندار باز ب- سيستم جرياندار بسته ج- سيستم هاي ساكن عواملي كه در انتخاب غذا نقش دارند عبارتند از: - امكانات وهزينه ها - ابعاد غذا - قابليت هضم - ثبات تركيب - حل شدگي - راندمان تبديل غذا - شناوري
110	منابع غذايي منابع غذايي متعددي وجود دارند كه عبارتند از: 1- جلبك هاي ميكروسكوپي 2-جلبك هاي خشك 3- باكتري ها و مخمر ها 4 ضايعات صنايع غذايي 5- سبوس گندم وبرنج
111	غذاي بسيار ريز شده براي پرورش آرتميا
112	پرورش دوره اي در سيستم آبراهه اي
113	سيستم هوادهي از پايين در سيستم دوره اي
114	تعيين شفافيت براي تعيين غذا در سيستم پرورش متراكم
115
116	تانك پرورش متراكم آرتميا
117	پراكنش آرتميا توسط پرندگان